وبلاگ شخصی اکبر زواری رضائی

اوراق جعاله، اوراق بهاداري است كه براساس عقد جعاله طراحي می‌شود. ناشر اوراق جعاله با واگذاري اوراق، وجوه متقاضيان اوراق را جمع‌آوري كرده به عنوان وکیل، خدمات موضوع اوراق را تهیه نموده در قالب جعاله دومی در اختیار بانی قرار می‌دهد، اوراق جعاله کاربردهای متنوع دارد در این قسمت به صورت کاربردی به منظور تأمين مالي صنعت گردشگری توضیح داده می‌شود.

اوراق جعاله برای تعمیرهای اساسی

مثلا در بسياري از مناطق كشور، سازمان ميراث فرهنگي براي انجام طرح‌هاي تعمير و بازسازي هتل‌ها، مهمان‌سراها، مراكز تفريحي و فرهنگی خود، نياز به تأمين مالي دارد. روش‌هاي گوناگوني براي اين منظور وجود دارد كه انتشار اوراق جعاله یکی از آنها است که به دیگر روش‌های تامین مالی ترجیح دارد.

در اين روش سازمان ميراث فرهنگي با مراجعه به امین و تشکیل شرکت واسط وارد قرارداد جعاله برای مثال سه ‌ساله شده و آن را در جایگاه عامل تعيين مي‌كند تا عمليات تعمیر و بازسازی لازم را انجام دهد و طی مدت سه سال مبلغ معینی را به‌صورت جعل‌ (اجرت) دریافت کند. واسط پس از مطالعه‌های اوليه و گرفتن مجوزهای لازم به انتشار اوراق جعاله اقدام می‌کند، سپس با جمع‌آوری وجوه به وکالت از طرف صاحبان اوراق جعاله، با شركت پيمانكار وارد قرارداد جعاله دوم يك‌ساله براي انجام عمليات تعمير و بازسازي مي‌شود. آنگاه طبق قرارداد متناسب با پیشرفت طرح، جعل مشخص شده را به پيمانكار پرداخت مي‌كند.

بعد از پايان عملیات براساس قرارداد، پيمانكار طرح را تحويل سازمان ميراث فرهنگي مي‌دهد. واسط نيز مطابق قرارداد جعاله نخست، جعل را از سازمان ميراث فرهنگي (كه از محل درآمد طرح يا با تركيب درآمد طرح و بودجه سازمان تأمين مي‌شود) دريافت کرده و از آن محل، اصل سرمايه و سود صاحبان اوراق جعاله را تسویه می‌کند. در این روش مبلغ جعل قرارداد جعاله اول و دوم به‌گونه‌ای تعیین می‌شود که از ما‌به‌التفاوت جعل‌های دو قرارداد، کارمزد موسسه‌های رتبه‌بندی، امین، شرکت واسط و سود صاحبان اوراق جعاله را تامین كند.

اوراق جعاله احداث و واگذاری

نوع دوم از اوراق جعاله به منظور احداث هتل‌ها، مهمان‌سراها، مؤسسه‌های فرهنگی و تفریحی به‌کار می‌رود. در اين روش سازمان ميراث فرهنگي با مراجعه به امین و تشکیل شرکت واسط، وارد قرارداد جعاله پنج‌ساله شده و آن را عامل قرار مي‌دهد تا عمليات لازم جهت احداث مراكز مورد نظر را انجام دهد. واسط پس از مطالعه‌های اوليه و گرفتن مجوزهای لازم، به انتشار اوراق جعاله پنج‌ساله اقدام می‌کند، سپس براي انجام عمليات احداث طرح با جمع‌آوری وجوه به وکالت از طرف صاحبان اوراق جعاله، با شركت پيمانكار وارد قرارداد جعاله سه ‌ساله مي‌شود و طبق قرارداد پس از پايان هر مرحله از طرح، جعل مشخص شده را به وی مي‌پردازد. پيمانكار پس از اتمام طرح، آن را در اختيار سازمان ميراث فرهنگي قرار مي‌دهد. سازمان نيز طرح تكميل‌شده را در قالب قرارداد فروش اقساطی یا اجاره به شرط تمليك به بخش خصوصي واگذار مي كند و از آن به‌صورت ماهيانه، ساليانه يا ... اقساط یا اجاره‌بها دريافت مي‌كند سپس اين اقساط یا اجاره‌بهاها از راه شركت تأمين سرمايه پس از كسر هزينه‌هاي مربوطه ميان صاحبان اوراق تقسيم مي‌شود. اگر قرارداد، اجاره به شرط تملیک باشد، در پايان مدت اجاره سازمان طرح را به‌طور كامل به تملیک بخش خصوصي در‌می‌آورد.

اوراق جعاله احداث و تبديل به سهام

گاهي وقت‌ها طرح‌هاي سازمان ميراث فرهنگي به‌گونه‌اي است كه عمر مفيد طولاني دارند و عوايد حاصل از آن نيز براي طولاني مدت ادامه خواهد داشت؛ در نتيجه امکان بازگشت سرمایه و سود آن در کوتاه‌مدت وجود ندارد. در اين‌صورت سازمان براي تأمين مالي طرح‌هاي خود به انتشار اوراق جعاله قابل تبديل به سهام اقدام مي‌كند. در اين روش، سازمان ميراث فرهنگي با واسط وارد قرارداد جعاله ساخت پنج‌ساله شده و آن را عامل خود قرار مي‌دهد تا عمليات ساخت و تكميل طرح را انجام دهد. واسط پس از مطالعه‌های اوليه و گرفتن مجوزهای لازم، اقدام به انتشار اوراق جعاله قابل تبديل به سهام می‌کند، سپس با جمع‌آوری وجوه به وکالت از طرف صاحبان اوراق جعاله، با شركت پيمانكار وارد قرارداد جعاله ساخت دو ‌ساله مي‌شود تا عمليات ساخت هتل يا هر طرح خاص ديگري را انجام دهد و طبق قرارداد پس از پايان هر مرحله از طرح، جعل مشخصي را به وی پرداخت مي‌كند. در پايان انجام طرح نيز براساس قرارداد، پيمانكار طرح تكميل شده را به سازمان ميراث فرهنگي تحويل مي‌دهد. شركت واسط با همکاری سازمان ميراث فرهنگي با ارزش‌گذاري كل طرح و تبديل آن به سهام در قالب شركت سهامي، اوراق جعاله سرمايه‌گذاران را با سهام جايگزين مي‌كند. سود سهامداران طرح نيز ساليانه به آنان پرداخت مي‌شود.

منبع: گزاش کمیته فقهی بورس 89.7.21