وبلاگ شخصی اکبر زواری رضائی

با توجه به نقش حساس شرکت های تامین سرمایه و همچنین روند روبه رشد سهم بازار آن در بازار سرمایه کشور ، دو کارشناس بازار سرمایه ترجمه ایی از موسسه اس اند پی که اوایل سال 2011 درباره ریسک های این دسته شرکت های انجام داده، را ارایه کرده اند.

• مقدمه

از دیدگاه موسسه Poor's & Standard، شاخصه های ریسک در صنعت بانکداری سرمایه گذاری بسیار متفاوت از نهادهای سنتی وام دهنده است؛ بطوریکه بانکداری سرمایه‌گذاری عموما در معرض ریسک و نوسان‌پذیری بیشتری قرار دارد. روش تامین مالی توسط بانکداری سرمایه‌گذاری موجب می شود که در دوره رکود و بحران مالی، این بخش نسبت به محدودیت‌های نقدینگی حساس تر از نهادهای سپرده پذیر باشند و ممکن است اعتماد سرمایه گذاران نسبت به آنها از بین برود و از این رو شرکت های این صنعت در معرض ورشکستگی بالاتری قرار دارند.

در حقیقت عملکرد مالی شرکت های تامین سرمایه به موقعیت و چرخه تجاری بازار سرمایه وابسته است که از لحاظ حجم عملیات و فرآیند کشف قیمت ذاتا از چرخه تجاری برخوردار است. چشم انداز نامطمئن اقتصادی نسبت به بازارهای مالی و گستردگی میزان ریسک پذیری سرمایه گذاران در نوسان فعالیت بانکهای سرمایه‌گذاری نقش عمده‌ای ایفا می‌کند. علاوه بر این، بانک‌های تامین سرمایه بزرگ با اهرم مالی بالا، در معرض ریسک‌های اعتباری و بازار قرار دارند که منجر به کاهش ارزش بسیار سریع دارایی آنها می شود. به عقیده ما، بانک‌های سرمایه‌گذاری با وجوهی سروکار دارند که برخلاف سپرده در بانک‌های تجاری، تضمین نشده‌اند و در نتیجه موجب به‌وجود آمدن اهرم مالی بسیار بالا و زیان‌های احتمالی ناشی از شرایط بازار شده و در نهایت این شرکت‎ها را در شرایط عدم ثبات بیشتری نسبت به بانک‌های سنتی قرار می‎دهد.

بحران مالی اخیر موجب شد تا موسسه "اس اند پی " برای رتبه‌بندی بانک‌ها معیارهای دیگری را نیز در نظر بگیرد به طوریکه ریسک بالاتری برای خدمات بانکداری سرمایه‌گذاری نسبت به خدمات بانک‌های تجاری، متصور است. در مقایسه با فعالیت بانک‌های تجاری، موسسات تامین سرمایه نوسان‌ بیشتر در درآمد، انعطاف‌پذیری کمتر در هزینه‌های عملیاتی و پیچیدگی و ابهام بیشتری دارند. این عوامل به نظر موسسه "اس اند پی " موجب اختصاص امتیاز جداگانه‌ای به ریسک این صنعت می شود.

فعالیت های پرریسکی که بانکهای سرمایه گذاری انجام می دهند مانند معاملات اختصاصی عموما در پاسخ به برخی مقررات نظیر قانون حمایت از مصرف کننده در سطح ایالات متحده و در سطح جهانی نیز در پاسخ به مقررات وضع شده تحت قوانین بازل است. همچنین این موسسه مالی معتقد است که ریسک صنعت برای فعالیت بانکداری سرمایه‌گذاری حداقل معادل ریسک صنعت بانکداری در کشورهای گروه 5 در رتبه‌بندی بانکداری است .

1. بانکداری سرمایه گذاری

بانکداری سرمایه گذاری به ارائه خدمات مالی گسترده ای می پردازد که از آن جمله می توان به پذیره نویسی سهام و اوراق بدهی، فعالیت های تملک و ادغام، مشاوره برای تجدید ساختار شرکتها، دادوستد و فروش اوراق بهادار و معاملات اختصاصی اشاره کرد. همچنین معامله به خرید و فروش طیف متنوعی از ابزارهای مالی و اوراق بهادار در بازار ثانویه مانند سهام، اوراق بهادار با درآمد ثابت، کالا و ارز چه در بازار نقد و چه بازار مشتقه اشاره دارد.

منظور "اس اند پی " از بانکداری سرمایه گذاری نیز بانک های جهانی و شرکت های مستقل فعال در زمینه های مذکور است. عملیات بانکداری سرمایه گذاری جهانی، از چرخه تجاری برخوردار است که مدت زمان هر چرخه با چرخه های اعتباری موثر در بانکهای تجاری متفاوت است و ممکن است حتی با چرخه های اقتصادی نیز هماهنگ نباشد.

در دو دهه گذشته، صنعت اوراق بهادار با چرخه های کاهشی بسیاری مواجه بوده که هر کدام از لحاظ مدت زمان و علل رخداد منحصر به فرد بوده اند. روند کاهشی اخیر در صنعت اوراق بهادار در سال 2007، قبل از رکود اقتصاد جهانی آغاز شد و در سال 2009 و زودتر از سایر بخش ها به دلیل بهبود معاملات اوراق بهادارِ با درآمد ثابت و دادوستد سهام، روند صعودی به خود گرفت. در حالیکه وقوع روند کاهشی در سال 2001 با رکود سراسری همراه شد و صنعت اوراق بهادار به دلیل افزایش شدید در نرخ های بهره در سال 1994 و بحران مدیریت سرمایه بلندمدت و همچنین رکود مالی روسیه در سال 1998، به طور منحصر به فردی تاثیر پذیرفته بود.

هر یک از این چرخه های کاهشی، متمایز از یکدیگر هستند و هر کدام موجب ورشکستگی مشارکت کنندگان اصلی در صنعت اوراق بهادار شدند. نوسان پذیری بالا و حساس بودن وجوه بانک های سرمایه گذاری به ریسک های ذکر شده، نهایتا درصد نرخ ورشکستگی بالاتری را برای آنها، بجز بانکهای اعطا کننده وام های رهنی به همراه دارد. اکنون تنها 2 بانک سرمایه گذاری مستقل، در مقایسه با پنج بانک سرمایه گذاری مستقل در اوایل سال 2008، در آمریکا به فعالیت خود ادامه می دهند.

در دوران بحران، کسب و کارهای مبتنی بر اوراق بهادار، منبع زیان های وسیعی بوده اند و به طور مثال بانک های جهانی UBS AG, Dresdner AG ,West LB AG در معرض ورشکستگی قرار گرفته اند. همچنین ورشکستگی Merrill Lynch, Lehman Brothers, Bear Stearns بر ریسک هایی که در این مدل کسب و کار وجود دارد، تاکید می کند. علاوه بر این، ورشکستگی های این صنعت در دو دهه اخیر، فعالیت بانک های سرمایه‌گذاری به‌عنوان واسطه‌های مالی در انتقال ریسک، نه نگهداری کننده ریسک را زیر سوال می‌برد.

2. ویژگی‌های صنعت فعالیت بانکداری سرمایه گذاری در نظر گرفتن ریسک بالاتر را پیشنهاد می کند.

2-1 ساختار مقرراتی کمترین اثرگذاری را دارد:

2-2 رقابت مداوم، پذیرش ریسک را تقویت می کند.

2-3 منابع تامین مالی شرکت های تامین سرمایه متغیر هستند.

3. صنعت ریسکی تر